In Engel van Mesopotamië brengt Brenda Meuleman de lezer mee naar het interbellum van Irak tijdens de Britse koloniale overheersing. De historische roman bevat een rijk scala aan thema’s met een hoofdrolspeelster die gebaseerd is op de Engelse ontdekkingsreizigster en archeologe Gertrude Bell. Hoewel het boek mij niet altijd wist te boeien, was het zeker een leerzame en vermakelijke roman met verfrissend taalgebruik dat precies paste bij de historische context.
Wanneer het op historische romans aankomt, ben ik altijd een beetje huiverig. Er is sprake van een ‘andere wereld’, een ver verleden, met een voor mij vaak onbekende cultuur. Het is dan de taak van de auteur om de historische context zowel gedoseerd als op interessante wijze door te geven aan de lezer. Dit bleek in Engel van Mesopotamië vooral in de eerste helft nogal een opgave te zijn. Er werd in één keer veel historische context gegeven en terwijl dit gelukkig steeds minder werd, werd de historische context vervolgens vervangen door veelvuldige achtergrondinformatie over de hoofdpersoon Helen King.
Deze achtergrondinformatie werd ook telkens via dezelfde kanalen gegeven, meestal in de vorm van lange dialogen en soms via een brief of in de beschrijvende tekst, maar vrijwel altijd in de vertellende trant. Dit vond ik jammer. Meuleman liet hierdoor kansen liggen om de emotionele onderlaag van het verhaal naar boven te halen. Zo had zij veel van deze gebeurtenissen, zoals de dood van Helens broertje, de dood van haar bijna verloofde en het bergbeklimmen, emotioneel kunnen aanzetten en dramatiseren door flashbacks in te voeren. Via scènes ben ik beter in staat om in contact te komen met een bepaald personage, om mij zodoende met een personage te identificeren of om te kunnen sympathiseren. Alhoewel het einde desondanks nog steeds verrassend was en enige indruk maakte, had dit meer impact kunnen maken als bepaalde situaties meer werden gedramatiseerd.
Dit dramatiseren had op nog meer plekken gekund. Ik ben bijvoorbeeld erg te spreken over Meulemans omgang met kolonialisme, seksisme, feminisme en klasse verschillen. Aan de hand van diverse situaties in het boek en ook via verschillende personages brengt zij het koloniale bewind van de Britten via uiteenlopende facetten aan het licht. Je krijgt als lezer inzicht in de verschillende zijden van de koloniale medaille, maar je blijft wel constant de koloniale bovenlaag volgen en alles wordt ook vanuit dat perspectief weergegeven.
De gekoloniseerden komen wel regelmatig aan het woord, dus zij krijgen wel degelijk een stem, maar gezien de weerstand en opstand van vooral de arbeidersklasse die tegen het Britse koloniale bewind is, had Meuleman nog meer aandacht kunnen besteden aan deze weerstand. Eerst dacht ik dat ze zich, aangezien het een historische roman was, strikt aan de feiten hield van wat ‘echt gebeurd’ was. Echter, in het nawoord las ik dat ze alle ruimte nam om vooral haar eigen fictieve invulling te geven. In dat geval had ze meer aandacht kunnen besteden aan de wanhoop en onmacht van de arbeidersklasse die fel demonstreerde en zelfs een aanslag pleegde op de nieuwe koning Faisal. Meuleman racet hier doorheen en besteedt doorheen de roman vooral veel aandacht aan het ophemelen van Helen King als historisch figuur en personage, waardoor ik mij soms afvroeg waar de roman nu daadwerkelijk om draaide. Het boek leek zeer regelmatig op een hommage aan Gertrude Bell waar het hele verhaal aan is opgehangen, in plaats van een interessante en belangrijke historische context waarin Gertrude een rol speelde.
Engel van Mesopotamië is al met al een vermakelijke roman waar ik veel van heb geleerd. Het boek bevat daarbij verfrissend taalgebruik dat precies paste bij de historische context en waar ik ook erg van heb genoten. Qua dramatisering, wat ik toch verwacht bij een roman, heeft Meuleman mijns inziens kansen laten liggen die het boek boven het vermakelijke had kunnen doen uitstijgen, waardoor er bij mij een blijvende indruk zou zijn achtergebleven.